Sahibkarlıq fəaliyyətinə yeni başlayanların qarşılaşdığı ən vacib məsələlərdən biri vergi hesabatlarının verilməsidir. Bir çoxları üçün bu proses çətin və qarışıq görünsə də, doğru yanaşma ilə yorucu dediyimiz bu işlər biznes fəaliyyətinizin “maliyyə gündəliyinin” dövlətə təqdim edilməsidir. Bu bloqda vergi hesabatları nədir, kimlər vergi hesabatı verməlidir, vergi hesabatları necə verilir və vergi hesabatlarını verərkən nələrə diqqət edilməlidir kimi suallara cavab tapmağa çalışmışıq. Buna görə də gəlin məsələyə elə ən başdan, vergi hesabatlarının nə olduğundan başlayaq.

Vergi hesabatları necə verilir? (aylıq, rüblük və illik hesabatlar)

Vergi hesabatı sahibkarın və ya şirkətin müəyyən dövr ərzində qazandığı gəlirlər və ödəməli olduğu vergilər haqqında dövlətə təqdim etdiyi rəsmi məlumat kimi başa düşülür. Bunu həm də bank hesabından çıxarış kimi düşünə bilərik. Necə ki bank hesabına nə qədər pul daxil olub, nə qədər xərclənib, balans nə qədərdir və s. görə biliriksə, vergi hesabatı da buna bənzəyir. Vergi hesabatları ilə sahibkar dövlətə biznesin nə qədər gəlir əldə etdiyi, hansı vergilərin hesablanmalı olduğunu, nə qədər vergi ödəməlidir və s. göstərir. Başqa sözlə, vergi hesabatı biznesin vergi qanunvericiliyinə uyğunluğunu təmin edən ən mühüm rəsmi sənədlərdəndir. Yaxşı bəs, kimlər vergi hesabatı verə bilər və ya verməlidir?

Yerli vergi qanunvericiliyinə əsasən müəyyən kateqoriyalara aid olan şəxslər və qurumların vergi hesabatlarını verməsi məcburi hesab edilir. Bu hesabatlar sahibkarın öz maliyyə fəaliyyətini dövlətə bildirməsi və vergi öhdəliklərini yerinə yetirməsi üçün hazırlanır. Kimlər vergi hesabatı&nbsp;verməlidir bunu ümumi şəkildə aşağıdakı kimi qruplaşdırmışıq: Fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçən şəxslər (frilanserler, kiçik biznes sahibləri və b.) öz adlarına biznes fəaliyyəti göstərdikləri üçün əldə etdikləri gəlirə görə vergi hesabatı təqdim edirlər. Bu sahibkarlar fəaliyyət növündən asılı olaraq sadələşdirilmiş, gəlir və digər vergi hesabatlarını təqdim edirlər. Həmçinin, əgər sahibkar öz biznesində işçilər çalışdırırsa, əlavə olaraq əmək haqqı ilə bağlı vergi və sosial ödəniş hesabatlarını da təqdim etməlidir. Bu hesabatlara gəlir vergisi, sosial sığorta, işsizlik sığortası və icbari tibbi sığorta daxildir. İkinci sırada isə hüquqi şəxslərin adını çəkə bilərik. Buraya əsasən aşağıdakı şirkətlər daxildir: <ol><li class="ql-align-justify">MMC (Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət)</li><li class="ql-align-justify">ASC və digər hüquqi şəxslər</li><li class="ql-align-justify">İstehsal və xidmət müəssisələri</li></ol> Bu şirkətlər adətən mənfəət vergisi hesabatı, ƏDV hesabatı (əgər ƏDV ödəyicisidirlərsə) və əmək haqqı ilə bağlı hesabatları təqdim edirlər.&nbsp;Hə, bir də sizlər üçün tez-tez sual doğuran bir məsələyə diqqət çəkmək istəyirik. Bəzən sahibkar faktiki olaraq fəaliyyət göstərmir və düşünür ki, hesabat verməlidirmi? Bu sualın cavabı sahibkarın VÖEN-ində gizlidir, belə ki sahibkarın faktiki olaraq vergi qeydiyyatı (VÖEN) aktivdirsə, o heç bir maliyyə fəaliyyətinin olmadığını əks etdirən hesabat təqdim etməlidir. Yəni hətta biznesiniz işlək deyilsə belə VÖEN aktiv olduğu halda, bununla bağlı hesabat edilməlidir. Yuxarıda vergi hesabatlarını kimlərin təqdim etməli olduğu haqqında danışarkən bir neçə verginin adını çəkmişik, bəs, ümumilikdə vergi hesabatları hansılardır?

Biznesin növündən və təqdim olunma müddətindən asılı olaraq müxtəlif vergi hesabatları var. Vergi hesabatları müddətinə görə aylıq, rüblük və illik olmaqla üç əsas kateqoriyada təsnif edilir. Bu bölgü sahibkarların və şirkətlərin maliyyə fəaliyyətini müəyyən dövrlərlə dövlətə bildirməsi üçün tətbiq olunur. Bu hesabatların təqdim edilmə müddəti və məqsədləri bir-birindən fərqlidir. Bunları sizin üçün hər biri haqqında ayrı-ayrılıqda təhlil etmişik. Elə aylıq vergi hesabatlarından başlayaq.

Aylıq vergi hesabatları əsasən Əlavə dəyər vergisi (ƏDV) ilə bağlı öhdəlikləri əhatə edən hesabat növüdür.&nbsp;Sadə dillə desək, bu hesabatlar vasitəsilə şirkətlər hər ay gördükləri işlərin və əldə etdikləri dövriyyənin hesabatını verə bilirlər. İşin yaxşı tərəfi ordadır ki, bu prosesin dəqiq bir vaxtı var, yəni ona hazırlaşmaq üçün “son tarix” mövcuddur. Belə ki, aylıq hesabatlar hər növbəti ayın 20-nə qədər təqdim edilməlidir(məsələn, mart ayında görülən işlərə aid bütün məlumatları aprelin 20-dək verə bilərsiniz). Aylıq hesabatların nə olduğunu bildiyimizə görə, bir az da rüblük hesabatlardan danışaq.

Adından da məlum olduğu kimi rüblük hesabatlar müəssisənin rüb ərzindəki fəaliyyətini özündə təsvir edən sənəddir. Yəni, 3 ay ərzində əldə olunan ümumi dövriyyə, gəlir və xərclər qeyd olunmaqla, birinci, ikinci və üçüncü rüblərə aid hesabatlardır və növbəti ayın 20-dək verilməlidir (məsələn, aprel–may–iyun aylarını əhatə edən ikinci rübün hesabatı iyulun 20-dək elektron sistem vasitəsilə təqdim edilməlidir). Dördüncü rübün hesabatı isə növbəti ilin yanvar ayının 20-dək təqdim olunur. Əgər hesabat verən sahibkarın VÖEN-i altında çalışan işçilər varsa, məsuliyyət bir az da artır. Çünki muzdlu işçi varsa, onların əmək haqqısı üzrə gəlir vergisi və sosial sığorta ödənişləri ilə bağlı məlumatlar da aylıq hesabatlarda əks olunmalıdır. Yəni şirkət həm fəaliyyətindən yaranan vergi öhdəliklərini, həm də işçilərlə bağlı maliyyə məlumatlarını mütəmadi olaraq bəyan etməlidir. Sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün bu hesabatlar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, çünki bir çox hallarda ayrıca illik hesabat tələb olunmur və rüblük hesabatları vermək kifayət edir. Hə, indi bir az da sahibkarlar və mühasiblər üçün bu ayı çətinləşdirən illik hesabatlardan danışaq.

İllik vergi hesabatları şirkətin bütün maliyyə vəziyyətini göstərən əsas sənəddir. Bu hesabatda həm gəlirlər, həm xərclər, həm də müəssisənin xalis mənfəəti əks olunur. İllik hesabatlar yalnız vergi orqanları üçün yox, bəzən tərəfdaşlar, investorlar və ya banklar üçün də tələb oluna bilər. Buna görə də bu hesabatlar şirkətin etibarlılığını göstərən ən vacib vasitələrdən hesab olunur. Hesabat hər bir müəssisə üçün mənfəət və sahibkarlar üçün gəlir vergisinə əsaslanır və son təqdimetmə tarixi növbəti ilin mart ayının 31-dir. İllik hesabat təkcə vergiləri də göstərmir, eyni zamanda maliyyə balansı, mənfəət və zərər hesabatı, aktiv və öhdəliklərin təhlili və digər vacib göstəriciləri də özündə əks etdirir. Buna görə də illik hesabatın hazırlanması həm də strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu mərhələdə təcrübəli mühasib və ya vergi məsləhətçisi ilə işləmək, o cümlədən, prosesi sadələşdirmək üçün SİMA İmza-dan istifadə tövsiyə olunur. Niyə SİMA İmza-dan istifadəni tövsiyə edirik, bunu da sizə izah edək.

Vergi hesabatlarının təqdim edilməsində elektron imzaya duyulan ehtiyac danılmazdır. Bu gün bu ehtiyacı qarşılayan rəqəmsal həll SİMA İmza-dır. SİMA İmza sahibkarlara və mühasiblərə vergi hesabatlarını onlayn şəkildə təhlükəsiz və sürətli formada təsdiqləməyə imkan verir. Bu sistem sayəsində sənədləri fiziki olaraq imzalamağa və ya vergi orqanına birbaşa getməyə ehtiyac qalmır. Eyni zamanda, bu rəqəmsal imza vasitəsilə təqdim olunan vergi hesabatları hüquqi baxımdan da tam etibarlı sayılır. Ənənəvi imzalardan fərqli olaraq, SİMA İmza ilə nə 18 manatlıq rüsum, nə filial növbəsi, nə də hər ay nömrə balansı artırmaq dərdi var. Cəmi 5 dəqiqə ərzində qeydiyyatdan keçməklə hal-hazırda aktiv olan 6AYPULSUZ promokodu ilə növbəti 6 ay elektron imzandan tamamilə ödənişsiz istifadə imkanı da mövcuddur. Səmərəliliyə önəm verən mühasib və sahibkarlardan biri də siz olun. SİMA-ya keçin, işlərinizi daha səmərli&nbsp;və asan edin. Hə, bir də bu və bu kimi məlumatlardan xəbərdar olmaq üçün saytımızda bloq bölməsini ziyarət etməyi unutmayın, növbəti mövzularda görüşmək ümidilə...💚

Rəqəmsal transformasiyanın yer aldığı müasir dünyada elektron imza anlayışı günü-gündən məşhurlaşır. Bəs elektron imza nədir, niyə aktualdır və ölkəmizdə hansı elektron və rəqəmsal imzalar mövcuddur?&nbsp; Sadə dildə desək, elektron imza bir şəxsin sənədə fiziki olaraq imza atmadan məzmununu elektron təsdiqlədiyini göstərən bir vasitədir. İmza sahibinin nəzarəti altında olan, məlumatların dəyişməzliyini təmin edən gücləndirilmiş elektron imza əl imzası ilə eyni hüquqi qüvvəyə malikdir. Onun imza tələb edən bütün sənədləşmə işlərində istifadəsi həm sənəd mübadiləsi prosesinin sadələşdirilməsi, həm də ətraf mühitin qorunması baxımından effektivdir.&nbsp; Ümumdünya Təbiət Fondunun (WWF) hesablamalarına görə, dünyada kağız istehsalı üçün hər il təxminən 4 milyard ağac kəsilir. İntellektual İnformasiya İdarəetmə Assosiasiyası (AIIM) tərəfindən aparılan araşdırma isə göstərir ki, elektron imza kağızdan istifadəni orta hesabla 42% azaldır. Elektron imzadan istifadə fiziki sənədlərin çap olunmasına, ünvanlara çatdırılmasına və arxivləşdirilməsinə olan ehtiyacı minimallaşdırır. Bu da kağız istehsalı və istifadəsi zamanı enerji və su sərfiyyatının, atmosferə zərərli maddələrin atılmasının qarşısının alınmasına xidmət edir.&nbsp; Sənəd mübadiləsi prosesinin sadələşdirilməsində də elektron imzadan istifadə olduqca faydalıdır. Sənədin imzalanması və qarşı tərəfə göndərilməsi cəmi bir neçə kliklə mümkün olur. Bu, vaxta və xərclərə qənaət, əməkdaşlar və müştərilərlə səmərəli işgüzar münasibətlərin qurulmasına gətirib çıxarır.&nbsp; Elektron imzanın digər bir üstünlüyü ondan ibarətdir ki, onun istifadə sahələri çox genişdir. O, müqavilələrin imzalanması, maliyyə əməliyyatlarının icrası, dövlət elektron xidmətlərindən istifadə zamanı və bir çox digər hallarda tətbiq oluna bilər.&nbsp;

Esas Sehife

Mobil tətbiqi yüklə, 3 addımda imza əldə et.